چکیده
زمینه. گاباپنتین و لاموتریژین از داروهای پرکاربرد ضد صرع هستند. گاباپنتین آنالوگ گاما آمینوبوتیریک اسید است که سطح گلوتامات را کاهش می دهد و لاموتریژین کانالهای سدیم را مسدود کرده و آزادسازی گلوتامات و آسپارتات را کاهش می دهد. این داروها در زنان باردار قادر به عبور از جفت هستند، لذا به طور بالقوه می توانند بر رشد مغز جنین تأثیر بگذارند و باعث ایجاد تغییرات نگران کننده در رشد عصبی جنین می شوند.
روشکار. در این مطالعه تجربی آزمایشگاهی، سلولهای عصبی تمایزنیافته از بافت هیپوکامپ جنینهای ۱۸ روزه موش صحرایی استخراج و به مدت 20 روز در محیط نوروبازال کشت داده شدند. سلولها در گروه های تیمار با داروهای گاباپنتین و لاموتریژین (با غلظت ۲۵ میکروگرم بر میلیلیتر) قرار گرفتند. به منظور ارزیابی بیان ژن، RNA کل از نورونها استخراج و سطح بیان miRNAهای هدف با استفاده از تکنیکReal-time PCR سنجیده شد. برای تحلیل آماری داده ها از آزمون tمستقل و ANOVA استفاده گردید.
یافتهها. پس از روز، نورونهای گروه کنترل از رشد و تمایز طبیعی برخوردار بودند؛ در حالیکه گروههای تحت تیمار دارویی، تشکیل دندریت و آکسون غیرطبیعی و مورفولوژی جسم سلولی مختل شده را نشان دادند. نتایج تجزیه و تحلیل بیان ژن نشان دهنده افزایش معنادار بیان ژن mir-9 و کاهش بیان ژن mir-107 در نورون های تیمارشده در مقایسه با گره کنترل بود.
نتیجهگیری. یافتهها نشان میدهد گاباپنتین و لاموتریژین با تغییر در بیان miRNAهای دخیل در تکوین سیستم عصبی، رشد نورونها را مختل میکنند. با توجه به قابلیت عبور این داروها از سد جفتی، مصرف آنها در دوران بارداری میتواند خطر آسیبهای تکاملی و نقایص شناختی در جنین را افزایش دهد؛ لذا تجویز این داروها در دوران بارداری نیازمند ارزیابی دقیقتر و محدودیتهای نظارتی است.
پیامدهای عملی. مطالعه حاضر نشان می دهد مصرف داروهای ضدتشنج در دوران بارداری با اثرگذاری بر مورفولوژی سلولهای عصبی و تغییر الگوی بیان miRNAهای مؤثر در تکوین سیستم عصبی، مانع از رشد طبیعی نورونها میشود.